Project Zeven

Vooraf

AMUSE

Het begon met Luther (2015-2017), het werkschrift ‘Amuse’ (oplage 25.000) met van alles er omheen: reisexposities, theatervoorstelling, concert, sprekers, film, reizen, recepten, tafelgesprekken. Hoe kan een gemeente  actief betrokken raken bij 500 jaar Reformatie? Dat lukte met hulp van partners als de Protestantse Kerk in Nederland die de landelijke verspreiding voor haar rekening nam.  Kunstenaars, theologen, schrijvers, dichters, musici, vormgevers, pr-kenners werkten samen en het lukte eigenlijk heel goed. Tienduizenden raakten betrokken bij dit project. Er kwam een mooie landelijke afsluiting met honderden belangstellenden. Zo werd ‘Amuse’ (een ‘voorafje’ van de echte 500-jaar herdenking  Reformatie) een succes en voor ons een leerschool hoe een mozaïek-project met tientallen medewerkers en vele disciplines landelijk uit te rollen. We begonnen het vak te leren

 

BONHOEFFER 75

Het tweede project (2018-2020) was BONHOEFFER75. Het werkschrift is weer landelijk verspreid (64 pagina’s, oplage 35.000): zelfde idee als bij Luther, breder uitgewerkt. Aanleiding: de 9e april 2020 als 75e herdenkingsdag van de dood van theoloog/verzetsstrijder Dietrich Bonhoeffer. We kozen voor een duidelijk omlijnd vertrekpunt: de tien gedichten en enkele gebeden die hij schreef in de gevangenis, meegestuurd met zijn brieven. Dit specifieke frame bood ongekende mogelijkheden voor dichters, beeldende kunstenaar, toneelmakers, componisten en zangers. En natuurlijk ook voor sprekers, theologen en liturgen. Een voorzichtige schatting doet vermoeden dat via 50 reisexposities, meer dan 100 lezingen, talloze kerkdiensten, voorstellingen, kringen, concerten in het seizoen 2019 – 2020 we tussen de 50.000 en 100.000 mensen bereikt hebben. De afsluitende bijeenkomst eind maart 2020 moest helaas uitgesteld worden. Met hulp van partners als de Protestantse Kerk in Nederland en de Raad van Kerken in Nederland is het project geslaagd te noemen. Fondsen hadden vertrouwen in onze opzet en maakten het geheel financieel mogelijk. Het boek ‘Dit is het uur van de trouw’, uitgegeven bij Buijten & Schipperheijn, documenteerde het project in een opvallend mooie vormgeving. Ook hebben we bijgeleerd: nog  bewuster is er op aangestuurd onderdelen van het project elkaar te laten versterken. Maar het model werkt: alle participanten hebben er weer zin. We proberen het gewoon voor de derde keer: driemaal is scheepsrecht: nu het project met als werktitel Zeven rond de zeven werken van barmhartigheid.

 

GLOBALE OPZET

Bij Luther en Bonhoeffer stonden kleurrijke krachtige persoonlijkheden centraal die in Sternstunde van de mensheid persoonlijke keuzes deden met verstrekkende gevolgen. Tot op deze dag inspireren ze en zijn actueel voor mensen op de wegen van het geloof. In het proces van twee jaar probeerden we naast aandacht voor leven en werk van de theoloog zeker ook praktische verwerkingen te bedenken en activiteiten in het land te stimuleren. Bij ZEVEN, het derde project, dat we nu voorstellen, proberen we het op een andere manier. Nu laten we ons direct inspireren vanuit handelingen die via Mattheus 25 als kern van het geloof gepresenteerd worden. In de kerkelijke traditie spreekt men ook over de ‘zeven barmhartigheden’ of ‘zeven werken van barmhartigheid’. Vanuit die evangelische woorden, die om daden vragen, proberen we met al de ‘hulptroepen’ die we bij de eerst twee projecten rond ons verzameld hebben, beproefde mogelijkheden verder te ontwikkelen en nieuwe wegen te bewandelen. Vooral de praktische mogelijkheden zoeken we om in de samenleving van betekenis te zijn voor de rafelranden. En daarbij ontmoeten we Christus, zegt Mattheus 25. In die inspirerende traditie zoeken we naar de explosieve betekenis van de gelijkenis in onze tijd. Met theologische, artistieke en literaire middelen. Rond het vertrekpunt (het werkboekje van 72 pagina’s, weer landelijk in grote oplage -35.000/40.000- verspreid, ontwikkelen we een jaar lang activiteiten en – waarschijnlijk nog belangrijker – stimuleren en faciliteren we via kerkdiensten, bijeenkomsten, werkgroepen, voorstellingen, exposities, lezingen enz. in de plaatselijke gemeente of parochie  maar één doel: diaconaal toerusten en  diaconaal handelen in de grote wijde wereld. Bijzonder detail: de zeven werken van barmhartigheid hebben zowel in de Rooms-katholieke als de Protestantse traditie een langdurige geschiedenis. Oecumenische samenwerking ligt daarom voor de hand. Daarom kiezen we als rode draad de schilderijen van de Zeven Werken van de Meester van Alkmaar in het Rijksmuseum in Amsterdam van voor de Reformatie (1504).

 

Doelstelling

1. Via een breed opgezet project  50.000 tot 100.000 mensen op gevarieerde manieren bereiken om te laten beleven dat daden van barmhartigheid, de kern van het geloof in Christus, de eeuwen door steeds weer geactualiseerd worden en telkens explosieve betekenis krijgen in de eigen tijd.                

2. Mensen direct en Indirect rafelranden van de samenleving van nu laten ontdekken en opzoeken.
3. Concrete pogingen tot verandering in het hier en nu direct en indirect ondersteunen                                       

4. Speciale aandacht voor millennials (20 – 40 jarigen) door ondersteuning van hun verlangen bezig te zijn met humanitaire en sociale thema’s op concrete         wijze.

 

HET TRAJECT

Na de voorbereiding (augustus 2020 – april 2021) volgt de presentatie (29 mei) en het seizoen (mei 2021-mei 2022) met afsluiting (mei 2022) met afwerking (juni-augustus 2022). De basis is het werkboekje dat materiaal en aanzetten levert voor het seizoen 2021-2022, de bouwstenen waarmee een jaar gewerkt kan worden naar keuze zijn daarin al aangegeven. We zetten het traject op een rijtje.

BASIS: WERKBOEKJE ‘ZEVEN’   wegen van barmhartigheid (72 pagina’s, 30.000 ex.) 

Het werkboekje is begeleider van het hele project. Er zijn zeven barmhartigheden: hongerigen voeden, dorstigen water geven, zieken verzorgen, vreemdelingen ontvangen, naakten kleden, gevangenen bezoeken en doden begraven. Elke ‘barmhartigheid’ (item) krijgt 7 pagina’s in het boekje in mozaïekvorm. Steeds dezelfde indeling in zeven blokken van 8 pagina’s rond één thema. Elk blokje heeft als elementen:

–  de reproductie van het schilderij van de Meester van Alkmaar met toelichting.

–  verhaal over een ‘momentum in de geschiedenis in geest van het thema: dapper en aanvechtbaar 

–  schilderij van Jeltje Hoogenkamp

–  gedicht van Corrie Kopmels

–  bijbels verhalen, gespreksimpulsen in pregnante formuleringen en kort gedicht

–  foto van theoloog/fotograaf Kees de Winter

–  nieuw lied van René van Loenen

–  presentatie landelijke organisatie en  specifieke projecten  

–  teksten Sunshine Cleaners (Americana): eigen song, traditionals en grote songs uit pophistorie. 

–  introductie van een ‘spraakmaker’, markante persoonlijkheid uit drieduizend jaar geschiedenis

Aan deze 72 pagina’s gaat een inleiding vooraf (2 pagina’s). Tussen de zeven blokjes: aankondiging theatervoorstelling, cd van de Cleaners, literaire boeken voor leeskring, filmkring, composities, suggesties voor verwerkingen , sprekers, concerten, excursies, reisexposities, boeken, films, aandacht voor de 8e recent geïntroduceerde barmhartigheid: het bewaren van de schepping, een overzichtsboek enz.  Dit ‘mozaïek-model’ geeft belangstellenden maximaal mogelijkheden om op vele en vooral eigen manieren en niveaus in te stappen bij het project. Het is een lelijk woord maar we houden van ‘halffabricaten’ in dit opzicht. Belangstellenden kunnen meedoen passend bij de eigen situatie. Wij leveren faciliteiten en zorgen voor een mooie vormgeving, het kenmerk van de Roos van Culemborg.

 

START ‘ZEVEN’: 29 MEI 2021 

PRESENTATIE WERKBOEKJE, INSPIREREND PROGRAMMA:

De gezamenlijke start voor het landelijk traject in de Grote Barbarakerk van Culemborg:                                                                             

1. spelers, musici en sprekers uit het werkboekje presenteren zich.

2. Discussie over de actuele relevantie Mattheus 25 in 2021

3. Sprekers: Dr. Erica Meijers en prof. Paul van Geest

4. Bezichtiging reisexposities en schilderijenexpositie Henk Pietersma  ‘De 57 namen voor Christus’. Soep en broodjes voor het middaguur, in de ochtend           relevant verwant programma.

 

SEIZOEN: MEI 2021 – MEI 2022 

In gemeenten en parochies kan met de volgende bouwstenen gewerkt worden

A. SPREKERS

Sprekers in de aanbieding (tegen vast ‘preektarief’: 130 euro + reiskosten)                                                                                                           

– (praktische) theologen over bijbel en diaconaat nu

– vertegenwoordigers van de landelijke organisaties (‘De open deur’)

– informanten projecten in het buitenland

– vertegenwoordigers specifieke projecten in het binnenland

Een ruim aanbod: sprekers zijn belangrijk als begin, verbreding of verdieping van het thema thema

B. VOORSTELLING

Kees Posthumus & kompaan speelt met liedjes, muziek en teksten in op Mattheus 25. De voorstelling is geschikt om afzonderlijk bij te wonen maar kan ook omgebouwd worden tot diensten. Een goed begin van een project, actieperiode of afsluiting van gemeentewerk. Ook als schoolvoorstelling.

C. CD SUNSHINE CLEANERS

De Zeeuwse band heeft een intrigerende CD samengesteld rond het thema ZEVEN. In gevarieerde muzieksoorten binnen het americana-genre hebben ze bij elk onderdeel een eigen lied gemaakt, vaak geïnspireerd door de actualiteit. Bovendien zijn uit de rijke sociale muziekgeschiedenis zeven parels opgediept die de afzonderlijke barmhartigheden kleuren. 14 zeer bruikbare liedjes om bijeenkomsten mee te beginnen, diaconale activiteiten te illustreren of in kerkdiensten te laten horen. Of om cadeau te geven. Alle liedjes met tekst en vertaling bij de CD.

D. CONCERTEN SUNSHINE CLEANERS

Rond de cd presenteren de Cleaners een concertprogramma dat overal in Nederland gespeeld kan worden op avonden, dag-bijeenkomsten en rond of in kerkdiensten. Dit flexibele programma is ook zeer geschikt om op scholen te spelen.

E. REIS-EXPOSITIES

Reis-exposities zijn gemakkelijk te vervoeren en te installeren, hebben grote mogelijkheden voor toeristenkerken en gemeenten die graag met beeldende kunst werken. Het vertrekpunt en decor voor een gemeenteproject rond ‘zeven’. Tijdens Bonheffer75 reserveerden op 50 locaties de thematentoonstelling van een maand en organiseerden allerlei activiteiten daar om heen.                                                                         

In het project ‘ZEVEN’ staan twee reisexposities gepland:                                                                                         

1. Schilderijen Jeltje Hoogenkamp en  gedichten Corrie Kopmels (17 panelen waarvan 3 inleiding)

2. Grote foto’s Kees de Winter (10 panelen waarvan 3 inleiding).

We gaan uit van 20 locaties voor iedere tentoonstelling: 40 locaties tijdens looptijd van het project.

F. CADEAUBOEK: ZEVEN WEGEN de kunst van barmhartigheid

Schilderijen, gedichten, liederen, foto’s, aforismen, Cleanerteksten uit het werkboekje op groot formaat. Daarnaast literaire verhalen bij elk item, een verhaal uit de theologisch/diaconale hoek als toelichting, de zevenwerken in de kunstgeschiedenis en karakteristieke foto van de ‘open deur’-organisaties. Het boek is het vlaggenschip van het project om cadeau te geven of aan relaties mee te verrassen.

H. LEES- EN FILMKRING ZEVEN

Geselecteerde boeken uit de wereldliteratuur en films met als thema de items uit ZEVEN. Met handleiding met inleiding en informatie over schrijver, boek en regisseur. Om in éen of twee seizoenen te bespreken als leeskring of te bekijken als filmkring.

I.  EXCURSIES

Aan groepen en gemeenten wordt een dagexcursie aangeboden naar Amsterdam. Ook suggesties voor andere plaatsen. We nemen als voorbeeld Amsterdam.                                                                                                

10.30 uur: ontvangst in Rijksmuseum, bezichtiging Meester van Alkmaar en andere relevante kunst.

13.00 uur: lunch in Nassaukerk, Filah-project

14.00 uur: bezoek aan twee projecten rond items uit ZEVEN bv. (kringloop en anoniem begraven?).

15.30 uur; rondleiding bij diaconie Amsterdam, kunstwerk ‘zeven werken’ en in Wereldhuis. Afzonderlijke onderdelen kunnen ook afgesproken worden.

H. ZEVEN COMPOSITIES

Komposities voor klein ensemble, niet te moeilijk, 2 á 3 minuten lang om uit te voeren tijdens het project: dienst, vergadering, bijeenkomst enz.. Alfons van der Mullen  is de componist.

J. LEEFTIJDGERICHT

Het beschikbare materiaal komt willen we aanvullen en toespitsen voor twee leeftijdscategorieën:            

1. Millennials (20 – 40 jaar)                                                                                                                                    

In deze leeftijdsgroep is grote bereidheid zich in te zetten in projectverband voor sociale en maatschappelijke doelen. Voorwaarde: duidelijkheid en communiceren vooral via de digitale media. Een begeleidende folder van 8 pagina’s biedt mogelijkheden met het accent op concreet eenmalig handelen, literatuur en film.

 

MEI 2022: LANDELIJKE ONTMOETINGSDAG

In de Grote of Barbarakerk op een zaterdag in mei wordt het project feestelijk en zinnig afgesloten.

 

JUNI – DECEMBER: UITLOOP, AFWERKING

 

TIJDPAD

juli-december 2020:      voorbereiding, verzameling materiaal, partners, financiering

januari-maart 2021:      eindredactie, vormgeving end drukken ‘Werkschrift ‘ZEVEN’

april – mei 2021:           verspreiding werkschrift

29 mei:                            landelijke start project

juli 2021 – april 2022:  project op gemeentelijk en parochiaal niveau

mei  2022:                      landelijke afsluiting project

juni-december 2022    uitloop en late starters

FINANCIERING

De projectgroep bestaat geheel uitvrijwilligers: geen salarissen, kantoor- of overheadkosten. De ervaring, kennis en korte verbindingen om dit traject te ontrollen is aanwezig. Partners hebben nemen de kostbare verspreiding voor hun rekening. Daardoor kan een relatief gering bedrag een groot en langdurig project gerealiseerd worden. Verschillende fondsen hebben Amuse en Bonhoeffer75 mogelijk gemaakt. We hopen opnieuw op hun ondersteuning voor het project ‘ZEVEN’. In de afzonderlijke begroting zijn de grote lijnen zichtbaar.

 

 DE PROJECTGROEP

In de projectgroep zijn mensen op verschillende manieren betrokken bij het project: creatief, meedenkend of organisatorisch.

Arthur Alderliesten, ethicus/schrijver

Christien Crouwel, secretaris Raad van Kerken in Nederland

Janet van Dijk, pr PKN

Maarten den Dulk, emeritus hoogleraar theologie                                                                                                                              

André Fox, theoloog

Sjef Hermans, singer/songwriter

Jeltje Hoogenkamp, beeldend kunstenaar

Rieks Hoogenkamp, theoloog/coördinator

Nancy Koot, vormgever

Corrie Kopmels, dichter

Wim de Lange , IT

René van Loenen, lieddichter

Erica Meijers, universitair docent diaconaat

Alfons van der Mullen, componist

Jaap van Oort, logistiek

Anton Overweel, expositie-techniek

Esther van der Panne, hoofdredacteur Open Deur

Kees Posthumus, toneelmaker

Marleen Rookmaker, kunstkenner/ site Artway

Guido Sneep, uitgever

Maria ter Steeg, publicist

Thijs Tromp, hoogleraar diaconaat

Rien Wattel, theoloog/coördinator

Kees de Winter,  theoloog/fotograaf

Margot de Wit, neerlandicus

 

ORGANISATIES met wie we samenwerken                                                                                                                                             

Kerk in Actie, Diaconie Amsterdam, PThU, Raad van Kerken in Nederland, Voedselbank Nederland, Kringloop Nederland, Oud Katholieke Kerk in Nederland, Protestantse Kerk in Nederland, Zonnebloem, Join the Pipe, Kerken met Stip, stichting Anisymuz, Vluchtelingenhulp, uitgeverij Buijten en Schipperheijn. e.v.a.

 

Rieks Hoogenkamp

Rien Wattel

tel: 0345-778855

Email: hoogenkamp@ziggo.nl

 

Januari 2021